سيستم بسته بندی اسپتيك
كليه سيستم هاي بسته بندي اسپتك داراي دو ريشه تاريخي اند:
الف- فرايند مارتين دول كه درسال 1940 در امريكاپيشنهاد گرديد.
- استفاده از بخار فوق اشباع براي استريل كردن ظروف فلزي وحرارت دادن سريع ماده غذايي مايع وسرد كردن آن در مبدلهاي حرارتي لوله اي
- دوخت ظروف در يك بخار اتمسفر انجام ميگيرد
- براي فراورده هايي نظير انواع سوپها، سسهاي مخصوص و فراورده هاي لبني
ب- فرايند لولينجرو رجز كه در سال 1960 در كشور سوئيس پيشنهاد گرديد است.
ü سيستمي كه بر كاربرد آب اكسيژنه و خاصيت ضدعفوني كنندگي آن پايه ريزي شده از جمله ماشين هاي FFS تتراپك كه تترابريك نيز ناميده ميشود.
مزاياي بسته بندي اسپتيك
1- افزايش زمان ماندگاري مواد غذايي (دماي بالاو زمان كم)
2- انواع مختلف مواد و ظروف بسته بسته بندي در ابعاد مختلف
3- انتقال حدادتي بالا
معايب بسته بندي اسپتيك
1- هزينه بالا
2- عموما جهت مايعات مناسب است
3- ظرفيت اين سيستم پايين است
مواد تشکیل دهنده بسته بندی اسپتیک :
ساختار مكانيكي پاكت به گونهاي است كه ميتواند از ورود ميكروارگانيزمها، نور، گاز يا بخار جلوگيري نمايد. این بسته بندی جعبه شکل لایه ای از سه ماده است : کاغذ مقوایی باکیفیت بالا ، پلی اتیلن که هردو به وسیله هیدروژن پراکسید و یا حرارت استریل می شود و آلومینیوم که با بخار داغ استریل می شود
کاغذ (70 درصد ) سختی ، استحکام و شکل آجری مناسب بسته بندی را ایجاد می کند.
پلی اتیلن (24 درصد ) داخلی ترین لایه است که درز بندی بسته رامحکم می کند و یک پوشش محافظ روی لایه خارجی است که آن را خشک نگه می دارد در واقع براي جلوگيري از نشت بستهها و ايجاد سدي در مقابل نفوذ ميكروارگانيزمها.
آلومینیوم ( 6 درصد ) یک لایه عایق در مقابل نور و اکسیژن طعمهاي بد و ناخواسته تشکیل می دهد. این لایه فوق العاده نازک به خنک شدن و جلوگیری از فساد بدون استفاده از نگهدارنده ها کمک می کند
بسته بندی اسپتیک شامل مجموعه ای از 6 لایه است ، به ترتیب :
پلی اتیلن ، کاغذ ، پلی اتیلن ، آلومینیوم فویل ، پلی اتیلن و پلی اتیلن .
هر کدام از این لایه های برای هدف خاصی تهیه شده اند:
* لایه داخلی پلی اتیلنی به عنوان فیلم خنثی که با محصول واکنش نداده و قابلیت دوخت حرارتی بسته را فراهم می کند.
* لایه آلومینیوم فویل برای ممانعت از حضور نور بکار برده می شود
* لایه پلی اتیلنی میانی برای ممانعت از حضور نور بکار برده می شود.
* لایه پلی اتیلنی میانی اولا نقش ممانعت کنندگی دارد و ثانیا عامل چسباننده مقوا و آلومینیوم فویل می باشد.
* لایه پلی اتیلن خارجی از چاپ روی مقوا محافظت کرده و آن را براق
نشان میدهد
تكنولوژي بسته بندي مواد غذايي به روش اسپتيك
روش استريل جهت بسته بندي به روش اسپتيك توسط سيستم صفحه اي (Plate Heat Exchanger)
روش استريل جهت بسته بندي به روش اسپتيك توسط سيستم لوله درلوله (Tube In Tube Heat Exchanger)
روش استريل جهت بسته بندي به روش اسپتيك توسط سيستم صفحه تراش (Scraped Surface Heat Exchanger)
سيستم صفحه تراش
اين سيستم قابليت پذيرش محصول از هريك از دستگاههاي آبگير، تبخير، خردكن ويا له كن انواع ميوه ها و سبزيهاي فرايند نشده بطور مستقيم رادارد و همه ي اشكال فوق را غرايند حرارتي مي نمايد.
معروفترين آن كه داراي كاربرد حرارتي فراوان مي باشد DSR ناميده مي شود، در اين سيستم تبادل حرارت در دو سطح داخلي و خارجي انجام مي شود (زمان بسيار كوتاه). دراين دستگاه قطعات پروسس شده ميوه ويا مواد غذايي ديگر به ابعاد 50 را نيز عبور داده و بسته بندي آنرا اسپتيك مي نمايند.
از نظر تبادل حرارتي محصولات 3 مرحله حرارتي را ميگذرانند :
1- حرارت دادن به درجه حرارت مورد نياز براي استريل شدن
2- نگهداري براي مدت مورد نظر در درجه حرارت
3- سرد كردن محصول تادرجه حرارت 30الي35 درجه ( آب سرد يا محلول گليكون)
از اين سيستم براي انواع محصولات بخصوص محصولات مايع حاوي قطعات بزرگتر با غلظت بالا استفاده مي شود.
سيستم صفحه اي
انواع آبميوه صاف و كنسانتره آنها ، آبميوه ها با درصد پالپ كمتر وانواع خامه
سيستم لوله در لوله
محصولات با غلظت پائين تر و محصولات مايع حاوي قطعات كوچك
سيستم ها براساس نوع بسته توليدي
1- ماشينهاي كه از ظروف سخت ونيمه سخت كه از قبل توليد شده اند استفاده ميكنند
الف – قوطي هاي فلزي
ب – قوطي هاي مركب
ج – ليوانهاي پلاستيكي
د – ظروف شيشه اي
ه – بشكه ها
فقط عمليات پر كردن و دربندي (Star pack، Asepten Drum)
2- ماشينهايي كه از يك رشته لفافهاي چند لايه براي ساخت ظروف تغذيه مي شوند، عمليات ساخت بسته ،پر كردن و دوخت درب (تتراپك وتترا بريك)
3- ماشينهايي كه از ظروف چند لايه مقوايي كه قبلا شكل گيري شده اند استفاده مي كنند ، عمليات پر كردن و دوخت درب (پيورپك)
4- سيستمهايي كه بطريق ترموفورم ظروف را ساخته و همزمان عمليات پركردن و درب بنديرا انجام ميدهند
5- ماشينهاي كه از كيسه ها و بسته هاي لز قبل اماده شده استفاده ميكنند (star pack ودوي پك)
6- ماشينهاي كه از ظروف پلاستيكي تهيه شده بطريق قالب گيري بادي استفاده مي كنند.
مواد بسته بندي
مواد سخت
موادي كه شكل خود را بعداز پر كردن ودربندي در فشار مكانيكي تا 70 پاسكال از دست ندهند ،قوطيهاي فلزي و ظروف شيشه اي
مواد نيمه سخت
موادي كه بعد از پر شدن و دوخت شكل آنها در دما و فشار معمولي حفظ مي شود اما در فشار كمتر از 70پاسكال تغيير شكل پيدا مي كنند، قوطي هاي تتراپك و پيورپك
مواد انعطاف پذير
اين مواد پس از پرشدن ودوخت تحت تاثير محتوياتشان مي باشند مثل كيسه هاي اسپتيك
مواد مورد استفاده در سيستم هاي اسپتيك علاوه بر خواصي نظير ممانعت از نفوذ گازها بويژه اكسيژن ،نور وحفظ رنگ وطعم وارزش تغذيه اي محصول بايد از نظر سترون سازي با روش سترون سازي مورد استفاده در سيستم بسته بندي مطابقت داشته باشد
تهیه کننده: سیده نفیسه حسینی