بسته بندی

3

غير اقتصادي شدن ايجاد صنايع تبديلي در ايران به دليل نبود نقدينگي صادر كنندگان و عدم همكاري بانكها

د) انواع بسته بندي خرما

- بسته هاي فله اي

- بسته هاي كوچك

با گنجايش 26 تا 30 عدد ميوه در ، glove box به نام fishbone بسته هاي كوچك از اقسام بسته هاي

دو لايه كه توسط كاغذ سلوفان از هم جدا شده اند.

وزن بسته ها به طور نرمال 220 تا 250 گرم است . روش بسته بن دي غالباً به وسيله دست مي باشد . از انواع

را با دستگاههاي مخصوص PET ديگر، بسته هاي اتوماتيك هستند كه به روش وكيوم كيسه هاي از جنس

اين كاربر مي كنند.

به طور كل دامنه وزن بسته هاي كوچك و مصرف خرما از 50 تا 1000 گرم متغير مي باشد.

بررسي نيازهاي استفاده گران:

الف) خصوصيات فرهنگي:

مصرف كنندگان كه شامل دو گروه كشورهاي مسلمان و غيرمسلمان مي شوند دوگونه متفاوت از بسته بندي

با توجه به حجم محتويات را طلب مي كنند . گروه اول بالاخص كشورهاي عربي بسته هاي بزرگتر با حجم

خرماي بيشتر و كشورهاي غيرمسلمان (اروپايي ) بيشتر مت مايل به استفاده و عده اي خرما مي باشند

و به اين ترتيب بسته ها كوچكتر و حجم ميزان محتويات آن كمتر مي شود.

ب) خصوصيات زيبايي شناسي

رنگ: قدرت كشش رنگها به ترتيب از نارنجي به سمت خاكستري در حركت است (نارنجي – قرمز - آبي –

سياه – سبز – زرد – بنفش – خاكستري ) . مضاف برآن ، رنگها درارتباط با نوع كالاي بسته بندي شده

مي باشند . همچنين رنگها ريشه در فرهنگ و سنت ممالك دنيا دارند و برخي از مفاهيم و سمبولها را بيان

مي كنند كه بايستي به آنها توجه كرد.

فرم : فرم بسته بايد تا حد امكان ساده باشد و از پيچيدگي و ابهام به دور باشددر عين حال فرم بسته

مي بايست بهداشت كالا را نمايش دهد و داراي گوشه ها و لبه هاي جاذب آلودگي و جرم نباشد و در ضمن

درزها خوب گرفته شده و در بسته بندي به درستي صورت گيرد و تا از نفوذ آلودگي و رطوبت و حشرات و ...

به درون بسته جلوگيري نمايد . در اين صورت اعتماد مشتري در زمينه بهداشت و سلامت محصول خرماي

بسته بندي شده به خوبي جلب خواهد گرديد . نكته حائز اه ميت ديگر در طراحي فرم و هندسه بسته ،

همجواري آنها در قفسه هاي فروشگاهها و بسته هاي حمل و نقل مي باشد كه تحت عنوان چيدمان بسته ها

نام برده مي شود . فرم هاي هندسي منظم از ساده ترين اشكال و راه حلها در طراحي بسته بندي القاكننده

بهداشت محصول و همچنين چيدمان آسان بسته ها مي باشند.

ج) تأمين بهداشت:

- در طراحي بسته بندي مواد غذايي بهداشتي و ايمن نبايد از مواد تيز و برا و همچنين مواد مضر شيميايي كه

به مرور با محتويات بسته واكنش نشان مي دهند همانند برخي پلاستيك ها استفاده كرد.

- حتي المقدور ازموادبازيافتيدرساخت بسته هاي اوليه كه مستقيماً درتماس باخرما مي باشنداستفاده نشود.

- از تركيبات شيميايي خطرناك مانند تعدادي از چسب هاي شيميايي كه در جهت اتصالات بسته بكار

مي روند استفاده نشود.

- مواد اوليه بسته بندي جاذب آلودگي و رطوبت نباشد.

- دربندي بسته ها از ديگر عواملي است كه اگر به درستي صورت نگيرد باعث نفوذ رطوبت و ميكرو ارگانيسم

ها به درون بسته ها مي شود و موجب فساد زودرس خرما مي گردد.

بررسي شرايط محيطي :

الف) طراحي سبز : موادي كه بتوان در مراحل بعد آنها را بازيافت نمودو يا آن كه آنها را مجدداً به چرخه

توليد بازگردا ند در ارجحيت قرار دارند . پس از آن بسته بندي هايي كه ارزش افزوده داشته و پس از مصرف

محتويات آن بتوان به شيوه ي ديگري از آنها بهره جست در رتبه دوم قرار دارند.

بررسي بازار:

الف ) بازارهاي هدف خرماي ايران:

- بازارهاي هدف خرماي بدون هسته : اروپا (انگلستان ، آلمان ، هلند و سوئد ) ، استراليات ، نيوز يلند ،

كانادا و كشورهاي اروپاي شرقي (لهستان و روسيه ) و ايالات متحده آمريكا

- بازارهاي هدف خرما ي هسته دار : (نيمه خشك ، خشك ) ملل اسلامي مانند اندونزي ، مالزي ،

هندوستان ، پاكستان و ممالك آسياي مركزي ، روسيه و اوكراين و تعددي از كشورهاي اروپاي

شمالي مانند سوئد ، نروژ و دانمارك

ب) رقباي صادراتي ايران:

دردرجه اول: تونس– الجزايرو فرانسه ودردرجه بعدي: اسرائيل، عربستان سعودي ومصر وبعد ايالات متحده

ج) فصل و زمان مناسب فروش خرما:

بهترين فصل فروش خرما در بازارهاي اروپايي ، فصل كريس مس و در كل فصول سرد سال است كه بدن

بيشتر طالب مواد قندي جهت سوزاندن كالري است و در بازارهاي اسلامي در ايام ماه مبارك رمضان و اعياد

مسلمانان .

9

يكي از عمده ترين مسائل بعد از برداشت ، جلوگيري از هجوم حشرات مي باشد . نگهدار ي خرما در

انبارهاي روباز (در معرض ديد ) ممكن است باعث هجوم حشرات شود . براي جلوگيري از هجوم

حشرات در اثرگرما و رطوبت هوا، بهتر است با در نظر گرفتن مقدار مجاز مصرف مواد شيميايي و

دارو هاي آفت زدا در مزرعه اقدام به ضد عفوني سازي محصول نمود .

براي طولاني تر كردن دوره ذخيره سازي مي توان از روشهاي زير استفاده كرد:

يك روش براي حفاظت در مقابل هجوم حشرات (فشرده ساز ي) خرما مي باشد .هو ا باعث ايجاد

تغييرات تركيبي در مدت ذخيره سازي مي شود و با فشرده سازي از ورود هوا و در نتيجه فسا د خرما

جلوگيري شود و همچنين از دريافت رطوبت و شايد تاخيردر دريافت ر طوبت (با توجه به مقدار رطوبت

هوا) با احاطه كردن هوا جلوگيري مي كند.

همچنين براي ذخيره سازي ميتوان از انباركها يي با اندازه اي حدود 2در 3 متر در ارتفاع 2 متر استفاده

كرد به طوري كه كف اين انبارها چين دار است و باعث مي شود كه شي ره خرما كه از آن خارج مي شود

در كف انبار جمع نشود . براي بسته بندي شيره خرما از شيشه استفاده مي شود . اين سيستم براي اولين

بار در عربستان صعودي اجرا شد.

بنابر تجربيات در عربستان صعودي آفت حشرات يك ماه بعد از برداشت ( 20 اكتبر ) آغ از

مي شود و در طول 7 ماه بعد به صورت تدريجي آفات افزايش پيدا مي كنند.

چهار تكنيك عمده براي جلوگيري از هجوم حشرات در خرما:

-1 ضد عفوني

-2 عمليات حرارتي

-3 منجمد سازي

-4 پرتودرماني

كه ضد عفوني كردن به مراتب كاربردي تر مي باشد . علاوه بر آن ، عمليات حرارتي و منجمدسازي نيز

نسبتاً سودمند هستند.

10

-1 ضد عفوني

ضد عفو ني محصول شامل قرار دادن خرما در ظرف يا در انبار ، تحت تاثير گازهاي مهلك باتوجه به دما و

زمان مناسب و با هدف كشتن حشرات در تمامي مراحل رشدش مثل تخم، لارو، وحشره بالغ ، يا قرار

دادن خرما زير يك پوشش غير قابل نفوذ هوا مي باشد.

از ميان ضد عفوني ك ننده ها ي مختلف (جامد،مايع،گاز) كه بالغ بر 70 سال و يا بيشتر مورد استفاده

مي باشد . (CH3Br) قرارگرفته اند معروف ترين آنها كه امروز ه نيز استفاده مي شود گاز برميد متيل

(نقطه جوش - 10 سانتيگراد ) نه تنها براي حشرات بسيار مهلك مي باشد براي انسانها نيز بسيار

خطرناك است اين گاز از هوا سنگين تر است ، اشتعال پذير نمي باشد و تقريباً فاسد هم نمي شود.

در خصوص ضد عفوني سازي به وسيله گاز دو راه م ختلف وجود دارد : 1-در فشار هوا 2- در خلاء

كه رسا نايي روش ضد عفوني سازي به وسيله گاز در خلاء بسيار قوي مي باشدو زمان كمتري

مي بردولي هزينه بيشتري دارد.

ضد عفوني سازي در خلاء به دو روش صورت مي گيرد.

-1 ضد عفوني سازي در محوطه وقتي ، مثل زير نوعي پارچه عايق آب يا پلاستيك قرار مي گيرد.

-2 ضد عفوني سازي در انبارهاي دائمي در فضايي مجهز براي ضد عفوني سازي و يا درهايي غير

قابل نفوذ هوا، و با فن هاي خروج بخار و گردش هوا.

مقدار گاز مصرفي موثربراي انبار 1000 فوت مكعب برابر است با 15 گرم – متر مكعب د ردرجه حرارت

15 . اگر درجه پايين تر باشد مقدار گاز بيشتر مي شود ( 25 % براي هر 3 درجه سانتي گراد افت ° c

مي كند ).ولي اگر زمان عمليات حرارتي افزايش يابد مق دار گازها نيز كاهش پيدا مي كند .

دومين ماده ضدعفوني كننده اي كه در 30 سال گذشته محبوبيت به دست آورده است ،

فسفيد هيدروژن با نام تجاري قرصهاي فستا گزين با فرمت استاندارد شامل فسفيد آلومينيم،

و پارافين است كه در اثر تماس با هوا ، و با توجه به درجه و رطوبت به Amonium carbamate

آمونيا و دي اكسيد كربن تجزيه مي شود كه تواماً عاملي خطرناك و آتش زا مي باشد . يك قرص

استاندارد 3 گرمي ، 1گرم فسفيد هيدروژن رها مي كند . و مقدار تجويز شده براي خرما 50 الي 60 دانه

5 الي 2 گرم گاز متر مكعب / قرص در انبارهاي 1000 فوت مكعب مي باشد كه برابر است با 1

باقي مانده قرص پودري مي باشد كه از آن به عنوان زداينده اي پس از عمليات استفاده مي گردد .

در مقايسه با برميد متيل كه خيلي سريع عمل مي كند فسفيد هيدروزن آرام عمل مي كند

به عبارت ديگر استفاده از آن بسيار آسان بوده است و براي انبارهاي كو چك مثل كيسه هاي غير قابل

نفوذ هوا بسيار مناسب است و تجهيزات خاصي نيز احتياج ندارد.

برميد متيل و فسفيد هيدروژن دو ضد عفوني كننده اثر بخش با كمي اختلاف در زمينه كار بردي

مي باشند برميد متيل در مقياس بزرگ و عمليات برگشت سريع و فسفيد هيدروژن براي كاربردهاي

ساده تر و براي انبارهاي كوچك تر استفاده مي شوند.

11

-2 عمليات حرارت دهي

عمليات حرارت دهي تنها راه حل براي از بين بردن حشرات نمي باشد . سابق براين ، ايده اي بود كه

مورد استفاده قرار گرفت تا اينكه امروزه با حشره كشهاي شيميايي و ضد عفوني كننده ها جايگزين

شد.

-منجمدسازي:

سردسازي خرماها بامتوقف كردن يا به تأخيرانداختن ف رايندهاي زيستي و شيميايي ميكروارگانيسم ها باعث

طولاني تر شدن عمر نگهداري آنها مي شود. بنابراين عكس العمل هاي آنزيمي آنها درست مثل فعاليت

ميكروبي و حشرات كم م يشود. ميزان اين كاهش،به 3 عامل بستگي دارد.

1 ويژگيهاي ذاتي خرما، ميكروب يا حشره،

2 رطوبت مادة خام

3 دما