بسته بندی

طراح باید ابتدا تمام اطلاعات لازم درباره محصول، بازار، رقبا و كارفرما و ... را به دست آورد. این اطلاعات شامل بودجه، زمان لازم براى انجام و اتمام كار و موضوعات فنى و مقررات قانونى و اهداف طراحى و استراتژى بازاریابى و خصوصیات برجسته محصول است كه آن را از بقیه متمایز مى‌كند. طراح با مطالعه نشریات و گزارش‌هاى تخصصى و پرس و جو، از خرده‌فروشى‌ها و ... به جمع‌آورى و تحقیق مى‌پردازد. وى باید بداند چه تعداد جعبه باید تولید شود و ماشین‌هاى موجود در چه شرایطى هستند. بالاترین سرعت مناسب تولید چیست و تناسب آن با تولید سالانه چگونه است؟

هویتمندى: این اصل به قدرى مهم است كه بیشتر شركت‌ها سال‌ها طرح كالا را ثابت نگه مى‌دارند. چون طرح منحصر به فرد آن از لحاظ نام، مارک تجارى و ویژگى‌هاى طرح موجب تمایز محصول شركت از رقبا مى‌شود و در حافظه بلندمدت مشتریان جاى گرفته مى‌گیرد. از این رو در طراحى اولیه باید دقت لازم را كرد تا بعدها نیاز به تغییر نباشد و خدشه‌اى بر ارتباط بصرى خریداران با محصول وارد نشود.

 مقرون به صرفه: هزینه بسته بندى نباید قیمت تمام شده محصول را به حدى بالا ببرد كه تعداد قابل توجهى از مشتریان از خرید محصول منصرف شوند.

طراحى گرافیک بسته بندى: گرافیک بسته بندى به سه موضوع اصلى فرم، رنگ و انتخاب خط مناسب مربوط مى‌شود. طراح در انتخاب این سه موضوع اصلى باید به تفاوت‌هاى فرهنگى بین جوامع و گروههاى مختلف جامعه توجه كند، براى مثال بچه‌ها بیشتر از هر چیز به رنگ توجه مى‌كنند در صورتى كه مردان بیشتر به شكل دقت مى‌كنند.

 طراحى خط: یک طراح بسته بندى باید زوایه دید جامعى نسبت به خط داشته باشد كه توانایى و تجربه چشم‌هایش در تشخیص این موضوع در نشریات و پوسترها و علائم خیابانى ناشى مى‌شود. هر نوع از بسته بندى، نوع خاصى از خطوط را طلب مى‌كند. مثلا در جعبه‌هاى شیرینى و شكلات باید حروف نرم و كشیده استفاده شود تا حالتى باریک و زیبا داشته باشد. در جعبه‌هاى دیسک‌هاى كامپیوتر از حروف محكم استفاده مى‌شود كه دوام را تداعى مى‌كند. در مورد محصولاتى كه خواندن اطلاعات آنها ضرورى است، مثلا داروها، خوانا بودن حروف مهم است و در نهایت براى بچه‌ها انتخاب حروف درشت مطلوب‌تر است.

 گرافیک بسته بندی

در ارایه کالا، اگر تصمیم به بسته بندی شدن بـه هر شکل گرفته شده باشد در درجه اول طراحی یا مهندسی بسته بندی مطرح می شود. مانند بحث سلامت کالا در سفری که از محل تولید تا رسیدن به دست مصرف کننده (شامل دوام، سبکی، و چیدمان مناسب در کنار هم برای اشـغــال جــای کمتـر و مخصـوصـاً در بستـه کم حجم تر و ...) دارد.

 بحث دیگر که مهم تر هم به نظر می رسد، گرافیک بسته بندی است؛ به طور کلی و همه جانبه برای تحویل به خریدار. این جا می گویم ”خریدار“ نه مصرف‌کننده. زیرا گفتن ندارد که وقتی از خریدار صحبت می‌کنیم در تئوری جنبه های متعددی را در نظر می گیریم تا مشتری را به نحوی وادار کنیم که کالای مورد نظر را انتخاب کند. پس گرافیک است که سهم کلی و نسبتاً همه جانبه دارد. این تنها زیبایی اولیه یا چاپ تمیز یا جعبه زیبا نیست بلکه کلیتی است شامل طراحی روی بسته بندی در جهت معرفی هر چه جذاب تر. این جذابیت ظاهری از نکات بسیار مهمی است که سرنوشت فروش کالایی را که در سوپر مارکت قرار دارد و تعداد و نـمونه‌های رقبای آن زیاد است، رقم می‌زند.

 فرض کنید در ردیف خمیر دندانها، مسواک‌ها، شـکـلات و نظایر این ها یا در دپوهای وسایل ساختمانی و منزل، بین انواع قوطی های رنگ، در فـروشـگاه های ابزار و یراق و یا فروشگاه‌ های وسایل آرایشی چنین است که گر چه در جریان حمل بحث بر سر بسته بندی است لیکن در واقع چنان که ملاحظه می کنید بحث مهم تر هنر ”ارایه“ کالا است. به این مثال کوچک توجه کنید:

تصور کنید در بخش میوه فروشی یک سوپرمارکت کنار دو سه نوع گوجه فرنگی در کناری یک نوع گوجه فرنگی ببینید که همه به شکل مکعب اما به قیمت سایر گوجه فرنگی ها باشد. تردید نکنید که نوبت فروش گوجه فرنگی های دیگر پس از فروش آخرین دانه از این نوع خواهد بود. چرا؟ زیرا غیر عادی و متفاوت با دیگر نمونه های مشابه است و دیگر این که در یک تضاد بصری با آنها است. مصرف کننده پس از خیره شدن به شکل آن فوری به تکه تکه کردن و خرد کردن آنها در آشپزخانه فکر می کند که می‌تواند جالب و لذت بخش باشد! اگر این ها را در توری هایی به رنگ بنفش مثلا در ردیف های سه تایی ارایه کرده باشیم هم رنگ مورد پسند خانم ها را مخصوصاً هماهنگ با رنگ گوجه فرنگی ها برگزیده‌ایم و هم تعداد متعارف مورد مصرف چند وعده در کوتاه مدت را. 

 این کار یعنی روانشناسی در محاسبات کاربردی کالا دیگر حتماً هنر ارایه است نه هنر بسته بندی. اگر این نوع دید و طراحی بدیع در مورد دیگر کالاها با برچسب های (لیبل) جذاب و کاربردی همراه باشد، پس بحث ما به گرافیک بسته‌بندی کشیده شده است.

 رنگ در گرافيك بسته بندي

به طور کلی رنگ اولین چیزی است که بیننده از بسته بندی درک میکند شکل و نوشته به ترتیب بعد از رنگ سبب جذب مشتری میگردند.به همین دلیل رنگ یکی از مهمترین عوامل انگیزشی در خرید محصول است.

نکته ای که باید مورد توجه قرار گیرد استفاده به جا از رنگ ها است به عنوان مثال رنگ سبزبسته به جای استفاده می تواند بیانگر فساد و پوسیدگی و از طرف دیگر می تواند بیانگر طراوت و تازگی باشد .
در انتخاب رنگ محصولات غدایی و نوشیدنی ها علاوه بر توجه به رنگ ماده غذایی میتوان با توجه به ویژگی های گروه مصرف کننده از رنگ ها به عنوان ابزاری قدرتمند بهره جست.
به عنوان مثال در طراحی جعبه چای های گیاهی میتوان از رنگ های ملایم و لطیف که مترادف فرآورده های گیاهی است بهره گرفت.
اما مورد چای واقعی میتوان با استفاده ابز زمینه تیره حس مرغوبیت محصول را دز مشتری ایجاد نمود و استفاده از تصاویر مرتبط نوعی تشخص به محصول می بخشد.

گاهی میتوان با ایجاد ارتباط بین بسته های یک محصول معنا و مهفوم خاصی را بیان کرد . به عنوان نمونه در طراحی جعبه کفش کودکان با استفاده از رنگ های قوی مانند سبز، زرد و قرمزارتباطی سرگرم کننده و جذاب زمانی که کنار یکدیگر چیده میشوند ایجاد نمود.

استفاده مناسب از رنگ سبب انتقال پبام و سهولت پیدا کردن کد کفش در چیدمان مغازه میگردد.
این رنگ ها بر روی ساک دستی فروشگاه استفاده شده و این نوار های رنگی در کنار توضیحاتی در مورد دلایل مواظبت از پا ها تاثیر زیبا و مخصوصی بر روی مشتری میگذارد.

نکته دیگر اینکه،اگرچه استفاده از چاپ 4 رنگ ارزشمند است اما طراحان در برخی موارد متوسل به انتخابی جسورانه و استفاده از بسته بندی تک رنگ میشوند به عنوان مثال در مورد فرآورده های ویژه مردانه استفاده از حداقل رنگ میتواند نماینگر پیامی محکم و مردانه باشد.

از رنگهای آبی،سبز و زرد به منظور تداعی شادابی و حیات در بسته بندی محصول استفاده میشود. استفاده از این رنگها یکی از ساده ترین و گویا ترین روشهای است که برای نشان دادن خنکی وتازگی در بسته بندی محصولاتی مانند آب معدنی و سبزیجات و میوه ها استفاده میگردد.
به عنوان نمونه استفاده از رنگ آبی قوی و آرام بخش به عنوان رنگ زمینه برای ارائه فرآورده ی اسپری پا بسیار حساب شده به نظر میاید و طراح توانسته با بهره گیری از توانایی رنگ آبی برای القا پاکیزگی و خنکی این حس را به مصرف کننده القا کند .

همچنین استفاده از رنگهای روشن مانند صورتی روشن و آبی و زرد روشن برای بسته بندی هایی که حاوی محصولاتی لطیف و ملایم بسیار به جا است.

گاهی برای ایجاد تاثیراتی از تمول و فریبندگی و کیفیت عالی می توان در رنگ بندی از مقداری طلایی و یا نقره ای به همراه رنگ هایی متالیک از آبی،قهوه ای،فیروزه ای و خاکستری و خرمایی استفاده کرد.از این ترکیب بندی ها برای محصولاتی همچون شکلات، عطر و محصولاتی که نیاز به القا قیمت گران دارند بکار برده می شود.

در انتها باید خاطر نشان شد در انتخاب رنگ در بسته بندی باید به احساس ناشی از آن بر روی گروه هدف دقت کافی شود

  طراحي و بسته بندي

n    عکس، طرح، نقش، تصویر و تصویرسازی های مخصوص بسته بندی یکی از عوامل تأثیر گذار در طراحی گرافیک بسته می باشد. نقش طرح و تصویر را در بسته بندی می توان به کاتالیزوری جهت کمک به تجسم و فهم محتویات درونی بسته تشبیه کرد. طرح و تصویر در کنار فرم، ساختار، لوگو و رنگ در ساختن شخصیت بسته به ایفای نقش پرداخته و طرح بسته را کامل می کند.

برای کالاهای مختلف، بسته های مختلف با جنس های مختلف و متفاوت ارائه شده است. قوطی های فلزی، ظروف پلاستیکی، ظروف شیشه ای و بسته های مقوایی از نمونه های بارز این بسته های متفاوت می باشد. در برخی بسته ها مانند قوطی فلزی و یا بسته های مقوایی محتویات داخل بسته مشخص نیست و خریدار کالا جنس مورد دلخواه را نمی تواند ببیند. در اینجاست که طرح با داشتن تصویر و نقشی مناسب از محتویات داخل بسته می تواند اعتماد مشتری را برای خرید کالا نسبت به خود جلب نماید. البته این عکس ها و تصاویر به صورت و شیوه های مختلفی در طراحی بسته بندی استفاده می شود. گاهی با توجه به مخاطب بسته، لازم است از تصاویر و نقوش کمیک استفاده نمود. گاهی بسته احتیاج به یک شخصیت تصویر سازی شده دارد و گاهی نیز تصاویر واقعی از محتویات داخل بسته، نقش موثرتری خواهد داشت.