بسته بندی

سلامت و امنيت شير به شدت تحت تاثير فاكتورهاي مختلف مي باشد.غذا و آب مورد مصرف دام و داروهايي كه جهت درمان بيماريهاي دامي مورد استفاده قرار مي گيرند از فاكتورهاي تاثير گذار بر كيفيت شير مي باشند.آنتي بيوتيك ها به خصوص گروههاي تتراسايكلين،سولفاناميدها و پني سيلين بطور گسترده در دامداريها جهت درمان عفونتهاي باكتريايي استفاده مي شوند.متاسفانه بر ضرورت و موارد مصرف يا ميزان و نحوه مصرف اين داروها كنترل مناسبي صورت نمي پذيرد.همچنين بعضي از آنتي بيوتيك ها بعنوان مكمل غذايي و جهت افزايش رشد دام مورد استفاده قرار مي گيرند(1).باقيمانده تتراسايكلين در شير ممكن است سبب بروز علايم آلرژي در انسان يا جلوگيري از رشد باكتريهاي استارتر در صنايع لبني و مشكل در خط توليد ساير محصولات لبني شود(1).باقيمانده آنتي بيوتيك ها همچنين سبب اختلال در فلور ميكروبي روده و تقويت جمعيت ميكروبي خاص در بدن مي شوند در نتيجه درمانهاي آنتي بيوتيكي در شخص مصرف كننده اين مواد غذايي در آينده ممكن است ناموفق باشد(2).توجه بسيار زياد به سلامت شير توسط مراكز نظارتي سبب مي شود تا كمترين ميزان ممكن شير ناسالم به دست مصرف كننده برسد.طبق قوانين موجود،صنايع بسته بندي شير مسئول سلامت شير و حفاظت از سلامت مصرف كننده اند.

روش كار:

نمونه برداري:

74 نمونه شير با نامهاي تجاري متفاوت از نقاط مختلف غرب استان تهران توسط كارشناسان ادارات نظارت بر مواد غذايي و مراكز بهداشت معاونت بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي ايران جهت انجام آزمونهاي كنترل كيفيت مستمر طي مدت 110 روز جمع آوري شدند.در آزمايشگاه كنترل مواد غذايي اين دانشگاه بر روي تمامي نمونه ها آزمون جستجوي آنتي بيوتيك در شير توسط كيت Chr.Hansen antibiotic kit single test p,p&s انجام و نتايج جهت بررسي هاي بعدي گزارش گرديدند.

روش كار با كيت:

Chr.Hansen antibiotic kit single test p,p&s يك كيت آزمايشگاهي جهت تشخيص حضور بعضي آنتي بيوتيك ها در شير بصورت كيفي مي باشد.ابتدا با پيپت مخصوص كيت μl 100 از شير را داخل لوله مخصوص مي ريزيم و لوله را در هيتر مخصوص همراه كيت با دماي^C° 1±64 قرار مي دهيم.پس از گذشت زمان 5/2 ساعت نتايج را بصورت مثبت(رنگ بنفش) ، منفي(رنگ زرد) و زيتوني(بخشي مثبت،بخشي منفي)قرائت مي كنيم.

از مزاياي اين روش نسبت به ساير روش هاي ممكن و موجود،نياز به ميزان كم نمونه،سهولت انجام آزمون،كوتاهي زمان پاسخ دهي،هزينه پايين و اطمينان مناسب از صحت پاسخ با مقايسه با كشت ميكروبي و آنتي بيوگرام مي باشد.

حساسيت كيت به نوع و ميزان آنتي بيوتيك هاي موجود در شير در جدول زير آمده است.

نتيجه و بحث:از مجموع 74 شير آزمايش شده در آزمايشگاه 9 مورد مثبت و حاوي آنتي بيوتيك تشخيص داده شدند.بنابراين 12% شيرهاي آزموني حاوي آنتي بيوتيك و غير قابل قبول تشخيص داده شدند.    

استفاده از كيت هاي آزمايشگاهي معتبر جهت تشخيص وجود باقيمانده آنتي بيوتيكي در آزمايشگاههاي كنترل مواد غذايي دانشگاههاي علوم پزشكي،امري مناسب و معقول جهت شناخت كارخانه هاي بسته بندي كننده شيرهاي غيرمفيد مي باشد.در مرحله بعد با هشدار به كارخانه ها و اخطار جهت پيگيري پرونده مي توان تاحدي سبب كاهش عرضه اين گونه شيرها در بازار شد.با اين حال روش مناسب جهت تكميل و پيشگيري از توليد و عرضه اين شيرها،كنترل مناسب سازمان دامپزشكي بر داروخانه هاي دامپزشكي و دامداريها مي باشد.داروخانه هاي دامپزشكي مي بايست از عرضه انواع آنتي بيوتيك ها بصورت OTC خودداري كنند و درهنگام عرضه دارو با نسخه، Withholding period را به دامدار متذكر شوند.از طرفي كارخانه ها بايد با استفاده از روشهاي مناسب از خريد شيرهاي حاوي باقيمانده آنتي بيوتيك خودداري كنند.لازم به ذكر است كه كارخانه هاي توليدكننده لبنيات جهت جلوگيري از خسارت ناشي از شكست در توليد پنير و ماست،اين گونه شيرها را شناسايي و از ورود به خط توليد ماست و پنير جلوگيري مي كنند.ولي متاسفانه اين شيرها را بسته بندي و به بازار عرضه مي كنند.بنابراين با همكاري مناسب و مداوم سازمان دامپزشكي و وزارت بهداشت عرضه شيرهاي عاري از باقيمانده آنتي بيوتيك در آينده نه چندان دور امري بعيد به نظر نمي رسد.

مژگان پوررستمي

دكتر طاهره فرامرزي

فريبا ابراهيمي

دكترپيمان غلام نژاد

منابع:

1.     Rapid determination of tetracycline in milk by FT-MIR and FT-NIR spectroscopy. J Dairy Sci 85:487-493

2.     Detection Limits of Antimicrobials in Ewe Milk by Delvotest Photometric Measurements. J Dairy Sci. 86:457-463