.
بنابراين محصولات توليد شده براي حمل ونقل آسانتر، ايجاد امنيت و جلوگيري آلودگي محصول در هنگام توزيع و فروش و در نهايت افزايش مدت نگهداري محصول با حفظ کيفيت مطلوب نيازبه بسته بندي مناسبي دارند . و با توجه به اهميت موضوع نياز هر چه بيشتر به اين صنعت و پيشرفت در آن احساس مي شود . براي بسته بندي محصولات از مواد و وسايل مختلف نظير قوطي هاي فلزي ، فويل ها ، موادکاغذي ، مقوايي و مواد پلاستيکي ممکن است استفاده شود . به طور کلي مواد مورد استفاده بايد از استحکام و انعطاف کافي برخودار باشند . و مسلمانوع بسته بندي رابطه مستقيم با مذدت زمان نگه داري محصول دارد . در اين مقاله بيشتر سعي شده است در مورد بسته بندي تحت اتمسفر اصلاح شده (Modify Atmospher Packaging ) که به اختصار MAP ناميده مي شود و اثرات آن بر روي مدت زمان ماندگاري محصول ( Shelf Life ) بحث شود . که امروزه پيشرفت هاي زيادي در اين مورد صورت گرفته است.


بازارپسندي محصول

امروزه به دليل تنوع محصول بازار فروش به عرصه رقابت تبديل شده است و درست است که کيفيت محصول بسيار مهم است اما نوع بسته بندي هم در جلب نظر مشتري حائز اهميت است .رنگ و تازگي محصول نيز مي تواند نشانه کيفيت آن باشد .همچنين بسته بندي هاي قابل حمل تر بيشتر مورد توجه هستند . معولا رنگ وطرح بسته بندي با توجه به نوع محصول و رنج سني مصرف کننده و ذوق وسلبقه عمومي طراحي مي شود درخشندگي پوشش بسته بندي باعث جلب توجه بيشتر است مثلا سلوفان ماده اي است شفاف که براي بسته بندي شيريني ، آبنبات و۰۰۰ به کار مي رود که در واقع سلولز اصلاح شده است . سلوفان پوشانده شده با پلي مرساران درخشانتر از سلوفان پوشانده شده با نيترو سلولز است. براي اتخاب رنگ و طرح بسته بندي بهتر است مواردي رعايت شود.

  • بدانيم چه تاثيري را مي خواهيم منتقل کنيم و چه رنگ و طرحي اين تاثير را بهتر منتقل مي کند و رنگ هاي انتخابي کليشه ا ي و تکراري نيست و اگر هست چه جايگزين هاي بهتري وجود دارد ؟ آيا رنگها وطرحهاي انتخابي جذابيت تبليقاتي دارد ؟
  • بيش از همه رنگ پس زمينه مهم است .هر چند طرح خط ،رنگ و نام محصول بسيار قدرتمند باشد ولي بدون يک زمينه مناسب قادر نيستيد اين قدرت را باموفقيت نمايش دهيد . هنگام انتخاب زمينه بايد توجه کرد که رنگ هاي روشن بهتر از تيره و رنگهاي گرم بهتر از سرد که البته بستگي به نوع محصول و و يژيگي هاي آن نيز دارد .
  • رنگهاي انتخابي سايه هاي بيشتري بپذيرند و از يک طيف رنگي استفاده شود استفاده از سايه ها به کار حرکت ونيرو مي دهد مثلا براي اين که بخواهيم قرمز و آبي را کنار هم بگذاريم ايجاد حد فاصلي مثل بنفش مي تواند مانند پل ارتباطي عمل کند .
  • در رنگ پوشش بيشتر از سه رنگ استفاده نشود چون ايجاد همنشيني کامل در بيش از سه رنگ مشکل است هميشه بايد يک رنگ اصلي و تعيين کننده باشد وبهتر است از کاربرد بيش از حد رنگهاي زنده امساک کنيم اين گونه رنگ ها فقط براي تاکيد و اعلام نام و خصوصيت يک کالا به کار مي رود در اين گونه موارد بايد حتما رنگهاي روشن و مرده زمينه فر صت را براي درخشش اين رنگهاي تاکيدي فراهم کند اگر شما يک رنگ زنده را در زمينه بگذاريد فرصت برجستگي را از نام کالا گر فته ايد ام اگر به علل تبليغاتي مجبور به اين کار شديد براي اعلام نام کالا به رنگ مشکي ، نقره اي و يا حتي سفيد متصل شويد زيرا راه ديگري براي اعلام مو جوديت دو رنگ زنده نيست.
  • مبتکر نيز باشيد ابتکار و نو آوري در بسته بندي در جهت جلب نظر مشتري وسهولت استفاده از کالا بسيار موثر است

سيستم MAP تنها سيستمي است که علاوه بر کارايي بالا بازار پسندي و جذابيت خود را نيز حفظ کرده است.


استفاده از MAP براي محصولات تازه

MAP براي محصولات تازه مراحل سخت تري دارد زيرا بسته بندي هاي محدود جلوي اکسيژن اتمسفري مي گيرنذ . اما سبزيجات و ميوه جات تازه هنوز زنده هستند و نياز به اکسيژن براي متابوليسم خود دارند .بسته بندي هاي انعطاف پذير هم براي اين منظور مناسب نيستند و نياز به بسته بندي هايي است که که تبادل گازي در آنها مطابق نيا ز محصول باشد. در واقع براي آنها در MAP
بايد از ايجاد شرايط بي هوازي جلوگيري شود. همچنان بايد ظاهر جذابي داشته باشند و داراي درزهاي قابل باز و بست شدن و پوشاننده هاي ضد مه و بافت سفت و محکم باشد

براي تازه ماندن محصول و افزايش طول عمر نگه داري و اطمينان از ايمن بودن محصولات دو فاکتور مهم وجود دارند ؛
    ۱-
درجه حرارت
    ۲ - استفاده از MAP

که بايد از هر دو آن ها به صورت توام استفاده کرد . کاهش دما و استفاده از بسته بندي تحت اتمسفر تغييير يافته باعث کند شدن متابوليسم ورسيدن محصولات است بنابراين مدت زمان بيشتري محصولات تازه مي مانند. بافت محصولات تازه زنده است بنابراين تنفس مي کند واز اکسيژن اتمسفري استفاده مي کند . بايد توجه کرد که ميوهاي مختلف وسبزي جات
سرعت تنفسي منفاوتي دارند. برخي سرعت تنفسي بالاتري دارند مانند ( قارچ و بروکسلي ) که احتمال فساد پذيري بيشتري دارند ولي محصولاتي که سرعت تنفس پايين تري دارند کمتر فساد پذيرند ( مانند پياز وسيب زميني .

در ميوه هاوسبزي هاي خرد شده سرعت تنفس بالاتر است زيرا سطح آن ها افزايش پيدا مي کند در نتيجه بعد از خرد کردن اکسيژن با سرعت بيشتري به سلول هاي داخلي نفوذ مي کند . همچنين تنفس در سلول هاي صدمه ديده بيشتر است. بهترين کار براي کاهش متابوليسم و حفظ ذخيره کر بو هيدراتي و رطوبت کاهش دما است . معمولا بهترين کيفيت براي محصولات در دماي نزديک ۰ درجه به دست مي آيد مگر محصولات مناطق حاره که معمولا در ۱۰ تا ۱۳
درجه نگه داري مي شوند.

استفاده از MAP
مي تواند باعث کاهش ، تنفس ، از دست رفتن رطوبت ، قهوه اي شدن ، فاسد شدن وحساسيت به اتيلن شود .

اکسيژن در اتمسفر ۲۱ % است . اما غلظت اکسيژن در داخل بسته بندي کمتر از ۱۰ % است بنابراين تنفس شروع به کند شدن مي کند . اين کاهش اکسيژن ادامه دارد تا به ۴-۲ % براي اکثر محصولات برسد . اگر ميزان اکسيژن به کمتر از ۲ % برسد متابوليسم هوازي جاي خود را به متابوليسم تخميري مي دهد و باعث ايجاد بد طعمي و بوي بد در محصول مي شود . غلظت دي اکسيد کربن افزايش پيدا مي کند اما برخي از محصولات به غلظت بالاي دي اکسيد کربن حساسند وسبب افزايش حساسيت آنها به اتيلن مي شود . ( اتيلن هورموني است که در زود رس کردن محصول موثر است . ) البته بايد توجه کرد که امکان رشد باکتري ها و قارچ ها درغلظت کمتر از ۱۰ % CO۲
وجود دارد .

کاهش O۲ و افزايش CO۲ تا ميزان مورد نياز محصول به صورت همزمان صورت مي گيرد . بنابراين هدف MAP اين است که اتمسفر متعادلي در بسته بندي ايجاد کند .که براي اين مقصود روابطي وجود دارد:

PO۲ = RRO۲ * t * W/A *( O۲ atm - O۲ pkg)
PCO
۲ = RR CO۲ * t * W/A * ( CO۲pkg - CO۲
atm )
۲

PO
۲= مقدار نفوذ O۲ در فيلم
day - atm - ml - mil / m
۲

PCO
۲ = مقدار نفوذ CO۲ در فيلم
day - atm - ml - mil / m
RRO
۲ = سرعت تنفس محصولات از نظر مصرف O۲
ml / kg - hr
RRCO
۲ = سرعت تنفس محصولات از نظر توليد CO۲ ml / kg - hr

t = ضخامت فيلم
W = وزن محصول Kg

A = مساحت سطح فيلم
O۲ atm - O۲ pkg =
اکسيژن مورد نياز بين بيرون و داخل بسته بندي
CO۲pkg - CO۲ atm = CO۲ مورد نياز بين داخل وبيرون بسته بندي

صنعت بسته بندي روز به روز پيشرفت مي کند و تکنولوژي هاي جديد تري جهت ارتقا اين صنعت به وجود آمده است در ذيل تعداد معدودي از آن ها نامبرده مي شود :


سرعت تبادل اکسيژن مناسب(OTR)

صنعت بسته بندي نياز به گازهاي به خصوصي براي محصولات تازه دارد و نياز به فيلم هاي جديدي براي محصولات با سرعت تنفس کم ، متوسط و زياد است.
بنابراين محصولات تازه مختلفي را ميتوان بسته بندي کرد . محصولاتي باسرعت تنفس بالا مشکلات بيشتري براي بسته بندي شدن دارند . تکنولوژي جديدي وجود دارد که در آن فيلم هاي به کار مي روند که داراي
OTR بالايي هستند . ( بيشتر از ۱۵۰۰
ميلي ليتر / متر مربع


تکنولوژي متالوسن ( Metallocene) :

تکنولوژي جديدي است که در آن کاتاليست هاي و.جود دارند که مي توانند سازنده رزين هاي پلي مري باشند که زنجيره هاي پليمري به وجود مي آورند که داراي وزن مولکولي ودانسيته به خصوصي هستند و نتيجه آن فيلم هاي پلاستيکي انعطاف پذيري هستند که
OTR بالايي دارند .همچنين از رطوبت کم ، استحکام بالا وشفافيت زيادي برخوردارند .واين فيلم ها محکم تر مي شوند وقتي براي بسته بندي محصولات به کار مي روند.


فيلم هايي با سوراخ ها وحفره هاي ريز :

اين فيلم ها OTR بالايي را فراهم مي کنند و در واقع فيلم هايي هستند که داراي حفره و سوراخ هستند . اين فيلم بااعث افزايش سرعت تبادل گازي نسبت به فيلم هاي پلاستيکي معمولي مي شوند البته اين فيلم ها محدوديت هاي فيزيکي هم دارند مثلا CO۲ ۶-۲ بار سريعتر از اکسيژن نفوذ مي کند بنابراين در اين اتمسفر تعادلي اکسيژن کمتري نسبت به CO۲ وجود دارد در اين سيستم CO۲ و اکسيژن به يک نسبت تنظيم مي شوند بنابراين سرعت نفوذ O۲ /CO۲ رنج محدودي دارد بنابراين مي توان بدون ذخيره مقدارزيادي CO۲ به کاهش اکسيژن مناسبي (۵ - ۱ % ) رسيد که اين امر براي محصولاتي که به غلظت بالاي CO۲ حساسند مفيد است . اما برخي از محصولات مثل توت فرنگي نياز به CO۲ باليي براي جلوگيري از رشد کپک ها دارند .


عوامل ضد مه

يک سري از فروشنده ها و مشتري ها دوست دارند که محصولات تازه را بيبيند بنابراين نياز به پلاستبک هايي است که شفاف باشند وبتوان محصولات داخل آن را ديد .کندانس شدن آب جلوي ديد محصول را مي گيرد بنابراين از يکسري از ترکيبات ضد مه استفاده مي شود که در خارج فيلم قرار دارند که به داخل فيلم نفوذ مي کنند وجلوي تجمع قطرات آب را روي سطح مي گيرند.

تجهيزات و دستگاه ها

مراحل وطرز کارMAP و مزاياي استفاده از CO۲ وN۲:

برخي از مزاياي CO۲

۱) CO۲ باعث حفظ ويتامين E در محصولات گوشتي در پروسه کاهش رنگ قرمز گوشت است
۲) باعث جذب آب از اطراف وهيدراته شدن غشاي سلولها ميشود و درنتيجه از خشک شدن سلول جلوگيري مي کند
۳) به عنوان يک ماده ضد ميکروبي موثر رفتار مي کند و سبب کاهش سرعت رشد ميکرو ارگانيسم ها مي شود.

مراحل

در هنگام آماده سازي محصول ممکن است ميکرو ارگانيسمها متعددي وارد آن بشوند بنابراين نياز به يک سطحي از پاکسازي احساس مي شود .
بنابراين تاخيري قبل از بسته بندي داريم .سپس دما کنترل مي گردد و تا ميزان مناسب کاهش پيدا مي کند. ومواد مورد نياز براي بسته بندي آماده مي شوند
سپس حجم گازي مورد نياز تزريق مي شود و گازها با هم مخلوط مي گردند ودر نهايت ميزان اکسيژن باقي مانده اندازه گيري مي شود .
اين سيستم از سه قسمت ماشين هاي بسته بندي ، مخزن فيلم ها و مخزن گاز يا مخلوطي از گازها تشکيل شده است
محصولات
MAP غير از اين که مدت زمان نگه داري بيشتري دارند به دليل ظاهر جذابي که دارند باعث جلب توجه مشتري مي شوند .

برخي از مزاياي 2N

نيتروژن گازي به طور معمول در اين بسته بندي به کار مي رود زيرا نيتروژن ماده اي کاملا خنثي ،بدون بو و بدون رنگ است . نيتروژن سبب جلوگيري از رشد آلودگي در محصول مي شود.
اکسيداسيون و رانسيديته شدن چربي هامي تواند در مواد غذايي چرب صورت بگيرد و باعث ايجاد طعم ناخواسته ، تغيير رنگ وبو و ايجاد ترکيبات سمي شود در غلظت اکسيژن کمتر از ۱% کاهش کمي يابد .
نيتروژن يا ترکيبي از نيتروژن / دي اکسيد کربن مي تواند از غالب شدن کپک ها در محصولات نانوايي جلوگيري کند . نيتروژن يا ترکيبي از نيتروژن / دي اکسيد کربن مي تواند باعث متوقف کردن و کندي رشد باکتري ها شود .
غلظت اکسيژن کمتر از ۲% مي تواند باعث کاهش آسيبهايي شود که توسط حشرات ايجاد مي شود

بسته بندي گوشت به روش MAP

هما ن طور که گفته شد براي افزايش مدت نگه داري محصول از آن استفاده مي شود . ترکيبات گازي متنوعي از جمله (۸۰ % O۲ / ۲۰ % CO۲) ، ( ۵۰ % N۲ / ۵۰ % CO۲) يا ۱۰۰ % CO۲ و در دماي ۵ - ۰ درجه نگه داري مي شود . نوع تر کيبات بستگي به عوامل مختلفي دارد از جمله : رنگ بافت و چربي ، PH سطحي و داخلي و ...
بيشترين
T.C در شرايط هوازي وجود دارد . اما در شرايط غني از CO۲ بي هوازي کاهش مي يابد . از جمله باکتري ها مي توان از باسيلوس ترموسفکتا ، سودوموناس و انتروباکترياسه ها نام برد که رشد آنها باعث بدطعمي وگسترش بوي بد و کاهش مدت زمان نگهداري مي شود يکسري باکتري هاي بيماري زا هم وجود دارند مثل يرسينيا انتروکوليتيکا ، لوکونوستوک مونو سيتوژنس و آسپرژيلوس هيدروفيلا که ممکن است در سطح قطعات گوشت رشد کنند در آزمايشي که در دماي ۵ - ۰ در PH بالا صورت گرفت نشان داد که PH نقش مهمي در کنترل رشد پاتوژن ها دارد.

 

       

بسته بندی با اتمسفر تعدیل شده چیست ؟   

بسته بندی با اتمسفر تعدیل شده ، MAP ، به معنی جایگزین کردن هوا در بسته ماهی با یک مخلوط از گازهای متفاوت است ؛به طور معمول مخلوطی از دی اکسیدکربن ، نیتروژن و اکسیژن . نسبت هر یک از گازهای سازنده وقتی مخلوط ارائه می شود تعیین می گردد اما کنترل بیشتری در طول ذخیره انجام نمی گیرد و ترکیب مخلوط ممکن است به آرامی تغییر کند .

بسته بندی با اتمسفر تعدیل شده گاهی به اشتباه بسته بندی با اتمسفرکنترل شده نامیده شود CAP . بسته بندی با اتمسفر کنترل شده به معنی بسته بندی در اتمسفری است که ترکیب آن به طور پیوسته کنترل می شود چنین کنترلی در واحدهای بزرگ ذخیره ممکن است اما نه در بسته های کوچک .

مزایای آن چیست ؟

عمر انباری این محصولات سرد شده ، به طور چشمگیر در ماهی سفید ، می تواند طولانی شود در بسته بندی با اتمسفر کنترل شده .

ظاهر بسته جذاب است و آنجا که بسته بندی ظاهری در تماس نزدیک با محتویات نیست خریدار می تواند به وضوح محصول را ببیند .

بسته های با اتمسفر تعدیل شده برای اکثر ماهی های بسته بندی شده مزایای مشترک دارند . آنها بدون بو ،آسان برای برچسب زنی و راحت برای حمل ونقل هستند بعلاوه ناتراوا و سخت هستند .

معایب آن چیست ؟     

بسته بندی با اتمسفر تعدیل شده نسبتاً گران است ، به طور متداول حدود دو برابر قیمت بسته بندی تحت خلأ . تولید مداوم بسته های سفت مستلزم بدست آوردن ماشین آلات بسته بندی گران و استفاده از فیلم های قابل شکل گیری در اثر حرارت گران قیمت است .

بسته های با اتمسفر تعدیل شده به طور معمول دو یا سه برابر حجیم تر از شکلهای دیگر بسته هستند و بنابراین پرهزینه برای حمل کردن و ذخیره کردن می باشند .

دیواره های بسته ممکن است درهم شکسته شود وقتی اتمسفر محصورشده محتوی یک نسبت بالا از دی اکسیدکربن که به طور زیاد محلول در بافت ماهی است باشد .همانطور که دی اکسیدکربن حل می شود ، یک خلأ ناقص ایجاد می شود ، بسته ممکن است روی محصول فرو ریزد و در بعضی نمونه ها ممکن است محتویات له شود . این مشکل می تواند با انتخاب مناسب مخلوط گاز اجتناب شود.

تراوشات بدنما ممکن است داخل بسته شکل گیرد وقتی نسبت بیش از حد زیاد دی اکسیدکربناستفاده شود ، مشکل می تواند با انتخاب درست مخلوط گاز و عرضه یک کاغذ لایی جاذب زیر ماهی به حداقل رسانده شود .

هر توسعه ای درعمرانباری به بسته بندی با اتمسفرتعدیل شده نسبت داده شده ممکن است از دست برود و اگر حفاظت اضافی انبار کردن سرد نادیده گرفته شود . بسته ها باید درسراسر توزیع دریا نزدیک صفر درجه نگهداری شوند اگر تمام فواید اتمسفر تعدیل شده موردنظر باشند .

کدام مخلوط گازی ؟

دی اکسیدکربن فساد باکتریایی ماهی را به تاخیر می اندازد اما نسبت بیش از حد بالای آن در مخلوط می تواند فروپاشی بسته ، تراوش بیش از حد را در محصولاتی که بدون پختن بیشتر خورده می شوند موجب می شود . به عنوان مثال گوشت خرچنگ قهوه ای یک طعم اسیدی شربت مانند را سبب می شود اکسیژن می تواند ار تغییرات رنگ و از بین رفتن رنگ که در غیر این صورت در بعضی محصولات رخ می دهد جلوگیری کند . نیتروژن یک گاز بی اثراست که برای رقیق کردن مخلوط استفاده می شود . مخلوط زیر توصیه می شود براساس یک نسبت پیش بینی شده از سه قسمت مخلوط گاز به یک قسمت ماهی براساس حجم بسته .

برای ماهی سفید ، میگو درشت ، میگو و صدف اسکالوپ یک مخلوط از 40% دی اکسیدکربن ،30% نیتروژن و30% اکسیزن بهترین نتایج را میدهد . برای ماهی آزاد ، قزل آلا ، ماهی چرب مانند هرینگ و ماکول و برای محصولات ماهی دودی یک مخلوط از 60% دی اکسیدکربن و40% نیتروژن توصیه می شود . ماهی آزاد دودی بسته بندی شده دراین مخلوط گاهی ممکن است در طول ذخیره یک تغییر رنگ سبز نشان دهد . وسعت این سبز شدن بستگی به پایداری دود مورد استفاده دارد . در جائیکه احتمال سبز شدن وجود دارد مخلوط توصیه شده برای ماهی سفید باید استفاده شود .

 

ماشین ها و مواد

ارزانترین و ساده ترین ماشینها محصول را در کیسه های انعطاف پذیریا روی یک سینی داخل یک کیسه برای شکل دادن آنچه بسته بالشتی نامیده می شود بسته بندی می کند در آخرین ردیف ماشینها ی در دسترس گرانتر ، ماشینهای پیشرفته هستند که به طور مداوم با پایه سفت از لوله هااز فیلم پلاستیکی قابل شکل گیری در اثر حرارت شکل می دهند . بعضی از این ماشینها هدف دوگانه دارند و می توانند به بسته بندی تحت خلأ تبدیل شوند وقتی نیاز است اگر چه دگرگونی کامل می تواند تا سه ساعت به دست می آید .بسته های با اتمسفر اعدیل شده می تواند در سرعتی بیش از یک دقیقه در سریع ترین ماشینها تولید شوند . فیلم های بسته بندی باید نفوذپذیری کمی نسبت به گاز داشته باشند و ویژه سازنده ماشین باشد .

گازها می توانند به صورت مخلوط آماده یا جداگانه برای مصرف در ماشینهایی که گازها را قبل از بسته بندی مخلوط می کنند بدست آیند . در جائیکه گازها در ماشین مخلوط می شوند ترکیب گاز باید در بسته ها اندازه گیری شود در ابتدای جریان و کنترل و تنظیم شود در طول روز بویژه وقتی احتمال وجود نقص هست یا تطبیق با مخلوط گاز ساخته شده .

کیفیت ماهی

فقط ماهی با بالاترین کیفیت باید برای بسته بندی با اتمسفر تعدیل شده استفاده می شود به منظور بدست آوردن بیشترین سود از هر توسعه ای در عمر انبارداری . بسته بندی ماهی در اتمسفر تعدیل شده به معنی عرضه کردن ماهی با کیفیت متوسط یا پایین به بازار نیست .

ماهی سفید باید از یک کیفیت برابر 1-4 روز در یخ برخوردار باشد و باید فاقد صدمه خوردگی یا انگل قابل مشاهده باشد و باید حاوی حداقل 8% چربی باشد . ماهی دودی و ماهی قزل آلا کیفیتی برابر 1-3 روز در یخ داشته باشد .

 بسته بندی ماهی

ماهی باید به طور بهداشتی حمل شود و در سرما نگهداری شود از زمان صید تا اینکه بسته بندی شوند . ماهی کامل و فیله ها باید در طول فرآیند انتظار در یخ نگهداری شوند و محصولات دودی باید در اتاق سرد در صفر درجه نگهداری شوند . به طور ایده آل یک سردکننده با جریان هوا باید در فرآوری خط قبل یا بعد ازماشین بسته بندی تامین شود از آنجا که ماهی ممکن است به طور چشمگیر در طول عملیات بسته بندی گرم شود .

از لا به لا گذاشتن محصولات در بسته باید اجتناب شود . یک فیله یا تکه منفرد بیشتر در معرض عمل گاز قرار می گیرد . لا به لا گذاشتن غیر قابل اجتناب است زمان بسته بندی ماهی آزاد دودی قطعه شده ، اما محصول تمام فواید اتمسفر تعدیل شده را بدست نمی آورد .

محصولات ماهی مرطوب که بیشتر احتمال دارد تراوش کند می تواند روی یک کاغذ لایی جاذب داخل بسته قرار گیرد .

بسته ها با درزگیری ناقص می تواند با فشار دادن آنها با دست آشکار شود بسته های نقصدار فروپاشی می شوند . بسته ها باید به طور واضح برچسب زنی شوند براساس مقررات موجود و باید با یک تاریخ براساس فروش یا مصرف برچسب زده شوند .

عمر انبارداری بسته ها

عمر انبارداری بستگی خواهد داشت به نوع ماهی مورد استفاده ، کیفیت اولیه آن و محتوای چربی ، طبیعت محصول تمام شده ، دمای انبارداری در اتمسفر تعدیل شده ، مخلوط گاز .

دمای ذخیره بالاترین اهمیت را در نتیجه گیری از بیشترین فواید اتمسفر تعدیل شده دارد بسته ها باید در دمای نزدیک صفر درجه ذخیره شود و هرگز بالاتر از 5 درجه نرسد . هر فایده ای از اتمسفر تعدیل شده ، وقتی دمای نگهداری به بالای 5 درجه افزایش یابد کاهش خواهد یافت .

فیله های ماهی سفید بیشتر از اتمسفر تعدیل شده سود می برند برای مثال فیله های ماهی کد با کیفیت اولیه بالا بسته بندی شده در مخلوط گاز توصیه شده و با یک نسبت گاز 3 : 1 برای محصول در بسته خلأ تا 50% بیشتر در صفر درجه نگهداری خواهد شد از وقتی انبار شوند زیر خلأ یا بدون پوشش . پوسته خام روی میگو درشت و میگو 30% طولانی تر نگهداری می شود در صفر درجه در بسته اتمسفر تعدیل شده از انواع دیگر یسته و آغاز نقطه سیاه بازداری می شود . عمر انبارداری هرینگ و ماکرل ، ماهی آزاد ، ماهی قزل آلا و محصولات ماهی ماهی دودی در اتمسفر تعدیل شده افزایش نمی یابد .

امنیت

محصولات ماهی در انگلستان یک گزارش خوب از امنیت دارند با ملاحظه مضر بودن غذا ، و محصولات در بسته یندی با اتمسفر تعدیل شده مورد استثنا هستند . بعضی نگرانی ها در مورد محصولات دودی که بدون پخت بیشتر خورده می شوند بیان شده است برای مثال ماهی آزاد دودی و ماکرل دودی ، اما ریسک شیوع بوتیلیسم و یا سمیت توکسین ماهی اسکامبروید از این محصولات بیشتر نیست وقتی که بسته بندی شوند در اتمسفر تعدیل شده توصیه شده از بسته بندی در هر فرم دیگری .  

نگهداري سبزيجات مختلف به روش سرد و نقش اتمسفر کنترل شده در آن

اغلب سبزيهاي که بدون انجام فرايند خاص , نگهداري مي شوند به سرعت خنک شده ( سرد کردن مقدماتي) و درجه حرارت سرد بلافاصله پس از برداشت و قبل از حمل آن به بازار کارگاه فراوري با نگهداري در انبار انجام مي پذيرد. هر نوع سبزي , درجه حرارت و ر طوبت نسبي مطلوبي براي نگهداري در سرد خانه نياز دارد. به علت اينکه سبزي و ميوه هايس از برداشت بر فعاليت فيزيولوزيکي خود ادامه مي دهند جهت افزايش عصر نگهداري اين گونه محصولات مبادرت به ايجاد سردخانه هائي با اتمسفر کنترل شده نموده اند, به تجربه ثابت شده است که اگر از اکسيزن هواي انبار کاسته و به ميزان ايندريک کربنيک افزوده گردد, واکنش هاي تنفسي کمتر صورت مي گيرند. که در جدول شماره1 تاثير نوع سرد کردن بر زمان نگهداري محصول بيان شده است. 


انجماد

انجماد هرگز کيفيت اصلي و اوليه ماده غذايي را بهتر نمي کند.بنابرين سبزي هايي که براي انجماد انتخاب مي شوند. هر چه جوان تر و تازه تر , لطيف , ترد شکنده تر باشند بهتر است. زيرا انواع سبزي هنگامي که به اوج عصر خود مي رسند حالت ترو تازگي و شکستگي خود را هر چه بيشتر از دست مي دهند و حالت پزمردگي و پلاسيده تري مي يابند و سرانجام خشک و کم آب خواهند شد.
مراحل انجماد در ابتدا آماده کردن محصول اوليه است براي اين منظور اعمال تمييز کردن شستشو , حذف ناخالص ها به وسيله جريان هوا , و دست چين کردن و بلانچينگ صورت مي گيرد. بلافاصله پس از آنزيم بري و سرد نمودن عمل انجماد بايستي سريعا صورت بگيرد سبزي را معمولا بدون اضافه کردن مواد ديگري منجمد مي کنند و بايستي به روش انجماد سريع منجمد گردد. زيرا در غير اين صورت در بافت آن تغييرات نامطلوبي صورت مي گيرد.

روش انجماد شامل shrp freezing جريان سريع هوا سرد , بستر مايع , غوطه وري و استفاده از منجمد هاي صفحه اي مي باشد. سبزي ها از درجه حرارت 14- تا 3/1- شروع به يخ زدن کرده ودر دماي 30 درجه سانتي گراد انجماد کامل مي گردد.


اتمسفر کنترل شده(Amosphere-C.A cintrilled):

نگهداري در شرايط کنترل شده, به اصطلاح گازهاي مختلف در غلظت هاي طبيعي , هواي محيط اطلاق مي گردد. معمولا اين عمل از طريق غلظت گاز کربونيک و کاهش ميزان اکسيزن صورت مي گيرد. در جدول در شماره 2 شرايط نگهداري چند نوع ميوه و بسته بندي در اتمسفر کنترل شده ذکر گرديده است. غلظت و ميزان مناسب گازهاي دي اکسيد کربن و اکسيزن بر حسب نحوه ميوه و حتي واريته هاي يک نوع ميوه متفاوت مي باشد.

جدول شماره2: شرايط نگهداري چند نوع ميوه و بسته بندي در اتمسفر کنترل شده

استفاده از اتمسفر کنترل شده براي نگهداري ميوه و سبزي هاي تازه در اغلب تحقيقات قرن بيستم مورد توجه بوده است. نشان داده شده است که در افزايش عمر و کيفيت پس از برداشت محدوده وسيعي از ميوه ها و سبزي هاي تازه موثر مي باشد.انبار با اتمسفر کنترل شده , زماني موثر خواهد بود که با کنترل دما همراه باشد و در تمام دماها موثر نخواهد بود. بنابرين مقادير گازو درجه حرارت در اين تکنولوزي از اهميت زيادي بر خوردار است اگر از انبار با اتمسفر کنترل شده به طور صحيح استفاده نشود , زيان آور خواهد بود , افزايش استفاده تجاري اين تکنولوزي در سالهاي اخير , به علت پاسخ به نياز مشتريان براير انواع ميوه و سبزي هاي در طول سال مي باشد. و علت ديگر استفاده از اين تکنولوزي , عدم استفاده از مواد شيميايي در مواد  غذائي مورد مصرف است.


تاثير سرد کردن بر روي بسته بندي ميوه و سبزي

بسته بندي مواد غذايي يکي از روش هاي مهم در نگهداري آن است. که بايد در انتخاب نوع پوشش و نوع آن دقت شود. در غير اين صورت بسته بندي يا پوشش هاي نامناسب تغييراتي را در ماده غذائي بو جود مي آورد. پوشش بر اساس ماهيت محصول و همچنين متناسب بودن آن با ميزان درجه حرارت , چيدماني , حمل و نقل و ..... انتخاب مي شود.

بسته بندي ميوه و سبزيجات در جعبه ها و کيسه هاي توري و پلي اتيلني و کارتن و ... صورت مي پذيرد. با استفاده از يک مانع فيزيکي در اطراف محصول , مي توان راه خروج رطوبت را مسدود و از تبخير آب محصول جلوگيري کرد. اين روش ساده با بستن محصول در يک ورقه غير قابل نفوذ نسبت به آب يا گذاشتن آن در کارتن يا جعبه انجام مي شود. نحوه چيدن ميوه سبزي و ميوه ها در جعبه يا کارتن در کنار هم , راه نفوذ و جريان هوا , را در بين آنها مسدود مي کند و سرعت تبخير را کاهش مي دهد. راه تبادل گازها و جلوگيري از انباشتن دي اکسيد کربن در داخل بسته , بايد جعبه يا کيسه پلاستيکي داراي سوراخ هايي باشد و گرنه جمع شدن CO2 و کاهش O2 باعث تبخير و فساد محصول مي شود.

مدت ماندگاري قارچها(آگاريكوس بيسپوروس) معمولا 1 الي 3 روز در درجه حرارت پايين مي‌باشد. اما بسته‌بندي تحت شرايط اتمسفر اصلاح شده باعث افزايش مدت ماندگاري محصول مي‌شود. در اين تحقيق، تاثير روش بسته‌بندي قارچها تحت اتمسفر اصلاح شده با دو مخلوط گازي 2 درصد اكسيژن + 6 درصد دي‌اكسيدكربن + 92 درصد نيتروژن(مخلوط گازي‌شمارهء 1) و 10 درصد اكسيژن + 5 درصد دي‌اكسيدكربن + 85 درصد نيتروژن (مخلوط گازي شمارهء 2) بر روي خصوصيات كيفي قارچها درصد رطوبت ، درصد كاهش وزن، رنگ ، درصد پروتئين، ميزان گلوكز، تعداد كل ميكروبهاي زنده و كپك و مخمر) نسبت به روش بسته‌بندي معمولي در سه درجه حرارت 18 و 10 و 4 درجه سانتي‌گراد مورد ارزيابي قرارگرفت . كليه نمونه‌ها با دو روش استفاده و عدم استفاده از مادهء نگهدارندهء كلريد كلسيم تهيه شدند. همچنين به منظور پي‌بردن به اثرات غلظت گازهاي اكسيژن و دي‌اكسيدكربن بر كيفيت محصولات بسته‌بندي شده تحت اتمسفر اصلاح شده، غلظت اين گازها در روزهاي مختلف نگهداري و در درجه حرارتهاي متفاوت اندازه‌گيري شد. نتايج حاصل از انجام آزمايشات براساس آزمايش فاكتوريل سه متغيره و دو متغيره و طرح بلوكهاي كامل تصادفي مورد تجزيه و تحليل آماري قرار گرفتند كه اهم آن بشرح زير خلاصه شده است : - استفاده از كلريد كلسيم (0/3 درصد) باعث حفظ بهتر خصوصيات كيفي قارچها در هر روش بسته‌بندي شده است . - در 4 و 10 درجه سانتي‌گراد، بسته‌بندي تحت اتمسفر اصلاح شد با مخلوط گازي 2 باعث حفظ بهتر خصوصيات كيفي قارچها شده است . بسته‌بندي تحت اتمسفر اصلاح شده با مخلوط گازي 1 و روش بسته‌بندي معمولي در مقام‌هاي بعدي قرار دارند. - اما در 18 درجه سانتي‌گراد، روش بسته‌بندي معمولي با تيمار كردن قارچها با مادهء نگهدارندهء كلريد كلسيم باعث حفظ بهتر خصوصيات كيفي شده است و روش بسته‌بندي تحت اتمسفر اصلاح شده با مخلوط گازي 2 و 1 به ترتيب در مقام‌هاي بعدي قرار دارند.



ظروف مورد استفاده در بسته بندي سبزي ها و ميوه ها براي انجماد لازم نيست که کاملا غير قابل نفوذ باشند ولي بهتر است که نسبت به بخار آب نفوذ پذيري کمتري داشته باشند تا از انتقال به صورت بخار به خارج جلوگيري کنند. و همچنين نسبت به O2 نيز بايد نفوذ ناپذيري کمتري داشته باشند تا فساد ناشي از اکسيد اسيون محصول را در کاهش دهند.جعبه هاي مقوائي مکعب مستطيل به طور رايج براي بسته بندي ميوه و سبزي هاي منجمد به منظور خرده فروشي مورد استفاده قرار مي گيرند. که مقواي مورد استفاده  داراي پوشش از موم و لايه پلاستيکي شامل ( سلوفان ,پلي اتيلن , پلي مري وينيل, پلي استرها , پلي آميد و.).مي باشند.


تغييرات در محصول بسته بندي به نوع سرد کردن 

تغييرات محصول در سردخانه

در هنگام نگهداري مواد غذائي در سرد خانه , تغييرات فيزيکي و شيميايي در آنها صورت مي گيرد. اگر چه به علت درجه برورت پايين سرعت آن خيلي کند و آهسته مي باشند. به عنوان يک قاعده کلي هر جه برودت کمتر باشد سرعت تغييرات کمتر است. اين تغييرات پيش رونده سبب انهدا م تدريجي بيشتر ويتامين هاي ناپايدار و کاهش کيفيت محصول شده که در ظاهر و طعم آن اثر مي گذارد. بسته بندي يک عامل مهم است زيرا مي توان مانع از نفوذ هوا و O2 گردد.


اثر انبار اتمسفر کنترل شده بر روي طعم , کيفيت , و فيزيولوزي محصولات

در ميوه هاي نگهداري شده , طعم به مدت طولاني در مقايسه با انبار عادي حفظ شده است. همچنين ممکن است در بهبود طعم نيز موثر باشد. اما مرحله رسيدگي ميوه زمان شروع انبار داري , اثرات عمدهاي بر روي طعم , شيريني , اسيديته و بافت آنها دارد.انبار اتمسفر کنترل شده اتلاف اسکوربيک اسيد نسبت به هوا سرعت مي بخشد. کورکي(1979) نشان داد که در صورت نگهداري در شرايط اتمسفر کنترل شده ميزان افت اسيد اسکوربيک در مقايسه بات نگهداري ذر هوا بيشتر است اما اتمسفر کنترل شده در حفظ ويتامين A موثر از هوا است.
ثابت شده است روش نگهداري , شدت تنفسي ميوه ها و سبزي ها را در بعضي موارد کاهش مي دهد. براي بعضي گياهان در شرايط خاص
CO2 بالايا O2 پايين مي تواند اثر افزايش روي شدت تنفسي داشته باشد و يا بدون اثر باشد. به طور کلي گياهاني که در اتمسفرهاي کنترل شده نگهداري شده باشند به دليل اين که سرعت فرايندهاي متابوليکي آنها کمتر است عصر ماندگاري بالاتري دارند.

 

 با توجه به اهميت زمان نگهداري گوشت در حفظ كيفيت آن و نتايج متفاوت از تاثير بسته بنديهاي مختلف، براي تعيين تاثير بسته بندي در اتسمفر اصلاح شده (MAP=Modified Atmosphere Packaging) و خلا (VP=Vaccum Packaging) بر ماندگاري گوشت اين تحقيق روي نمونه هاي گوشت گاو سرد توليد داخل كشور در انستيتو تحقيقات تغذيه اي و صنايع غذايي در سال 1376 انجام گرفت.
مواد و روشها: تحقيق به روش تجربي انجام شد. 45 كيلوگرم گوشت گاو تهيه شد و در دو گروه 48 تايي با دو روش خلاء و اتمسفر اصلاح شده بسته بندي شد. نمونه ها در شرايط سرد به آزمايشگاه منتقل شد و ماندگاري گوشت با آزمونهاي ميكروبي، شيميايي و حسي بررسي گرديد. آزمونهاي ميكروبي شامل شمارش كليفرمها، شمارش كلي ميكروبي، باكتريهاي لاكتيك اسيد، سپودوموناس و جستجوي كلستريديومها و آزمايشات شيميايي شامل PH، TVN و TBA و بررسيهاي حسي سنجش رنگ، بو و خونابه انجام گرفت.
يافته ها: تحقيق نشان داد شمارش كلي ميكروبي در بسته بندي خلا (VP) تا هفتة ششم و رد بسته بندي اتمسفر اصلاح شده (MAP) تا هفته پنجم در حد استاندارد مي باشد. ساير فاكتورهاي ميكروبي شامل كليفرمها، باكتريهاي لاكتيك اسيد و پسودوموناس نيز در مدت زمان مذكور همانند شمارش كلي ميكروارگانيسمها بودند و كلستريديوم در نمونه ها وجود نداشت. تشخيص فساد براساس وجود حدود 24 ميليگرم ازت فرار به ازاي 100 گرم نمونه بود كه در بسته بندي VP در هفته 6 و در MAP در هفته 5 به حدود آستانه مربوط رسيد. در TBA و pH تغيير غيرعادي ديده نشد. PH داراي تغييرات محدودي بود. ميزان TBA به جز در هفته دوم در ساير هفته ها بين دو نوع بسته بندي تفاوت معني داري نداشت. ارزيابي حسي نشان داد كه از نظر رنگ و بو، بسته بندي خلا كيفيت بالاتري را نسبت به بسته بندي اتمسفر اصلاح شده دارد و مقادير خونابه در بسته بندي خلا كمي بيشتر از بسته بندي اتمسفر اصلاح شده است.
نتيجه گيري و توصيه ها: با توجه به يافته هاي اخير مشخص شد كه در حال حاضر در شرايط كنوني صنعت گوشت ايران اعمال روش نگهداري در خلا (VP) مناسب تر از بسته بندي در اتمسفر اصلاح شده (MAP) مي باشد و توصيه مي شود فعلا از روش VP استفاده شود.

تکنیکهای MAP در حال حاضر در محدوده وسیعی از غذاهای تازه یا سرد شده شامل غذاهای نیم پخته، ماکیان و ماهی، پاستای تازه، میوه و سبزیجات و اخیرا قهوه، چای، غذاهای آماده و فرآورده های نانوایی استفاده می شود. به نظر می رسد مطالعه مواد اولیه در دسترس به عنوان اطلاعاتی در زمینه برآورد وسیعی از کیفیت فراورده های بسته بندی شده در مخلوط گازها که پیش بینی ماندگاری فراورده بسته بندی شده را تسهیل کند کافی نیست.
ماهیت تحقیق که باتوجه به عوامل تعیین کننده ی تغییرات کیفی در فراورده های بسته بندی شده در اتمسفر اصلاح شده، نسبتا انتخابی بود تا تا تاریخ معینی هدایت شد. برای نمونه C.jager تحیقیق را جهت تاثیر مخلوط گازهای استفاده شده در بسته بندی میوه ها (مانند توت فرنگی) روی درجات کیفیت حسی هدایت کرد. او خود را به آنالیز فراورده های موجود در بازار محدود کرد و هیچ تلاشی در زمینه در نظر گرفتن تغییرات رخ داده طی انبارداری نکرد.
کار تحقیق به وسیله M.washuttl، B.wepner و M.Tacker درباره گوشت، ماهی و فراورده های نانوایی نیز در مسیری مشابه انجام شد. کار آزمایشگاهیC.Cardelli، T.Labuga به تعیین دوره های تئوری مشخص ماندگاری فراورده های انتخاب شده (به عنوان مثال قهوه) منجر شد. بهرحال این مواد به عنوان
فراورده های بسته بندی شده با اتمسفر اصلاح شده به کار نرفتند. از تحقیقات بالا این نتیجه حاصل شد که ماندگاری فراورده ها اگر بسته بندی با مخلوطی از گازها پر شود می تواند گسترش یابد. هدف از این تحقیق، آنالیز کردن تغییرات در پارامترهای کیفی انتخاب شده ی فراورده های بسته بندی شده با MAP و محتوای اکسیژن در بسته بندی وابسته به ترکیب اصلی مخلوط گازها در بسته بندی است.

مواد و روشها:
بادام زمینی نمک زده و بوداده شده تجاری که به وسیله یک شرکت محبوب در بازار لهستان تولید و با روغن بادام زمینی به روش MAP بسته بندی شده به عنوان نمونه استفاده شد. این فراورده در
کیسه های 100گرمی بسته بندی شد. برای مواد اولیه بسته بندی، ورقه های فلزی
(PET/EVOH-LDPE) استفاده شد.
بادام زمینی در مخلوطی از گازهای بدست آمده از محصولی که مستقیما در نیتروژن طی فرایند بسته بندی در سیستم V.F.F.S (Vertical Form – Fill - Seal) شسته شد به صورت بسته بندی درآمد. به منظور تعیین تاثیر ترکیب اصلی مخلوط گاز در بسته بندی، روی تغییرات پارامترهای کیفی فراورده های بسته بندی شده و محتوای اکسیژن در بسته بندی، 3 ترکیب اصلی اتمسفر اصلاح شده در بسته بندی به کار رفت:
(O2% 1-10) (N2% 100-99)، (O2% 3-1) (N2% 99-97) (O2% 6-3) (N2% 97-95)


نتیجه گیری:
نتیجه ی آنالیزهای ارائه شده می تواند این مطلب را که درجه تغییرات پارامترهای کیفی ویژه بادام زمینی های بسته بندی شده به روش MAP به ویژه ITSQ، PV و AV در فراورده های وابسته به ترکیب اصلی مخلوط گاز در بسته بندی است توضیح دهد. اثر گفته شده در مورد تغییر در محتوای آب (X) کمتر است. ترکیب اصلی مخلوط گاز داخل بسته بندی یک اثر عمده روی تغییرات محتوای اکسیژن در بسته بندی در مدت انبارداری دارد. بادام زمینی های بسته بندی شده در کیسه های کوچک ساخته شده ازفویل ورقه ای فلزی با محتوای کمتر اکسیژن در بسته بندی، تولید کننده را قادر می سازد درجه مناسبی از پارامترهای کیفی در طول دوره انبارداری را حفظ کند. به این دلیل با استفاده از اتمسفر اصلاح شده ی مناسب داخل بسته بندی، ماندگاری
فراورده های بسته بندی شده گسترش می یابد.
به دست آوردن محتوای کمتر اکسیژن در مخلوط اصلی گاز های داخل بسته بندی منجر به کارآیی کمتر بخشی از ماشین های بسته بندی و در نتیجه بهای بیشتر بسته بندی می شود. براساس معادله های حساب شده، می توانیم منظور از پارامترهای کیفی ویژه فراورده و محتوای اکسیژن در بسته بندی را بسته به میزان عمده ترکیب اصلی مخلوط گاز در بسته بندی بیان کنیم. یافته های ارائه شده در اینجا فقط یک بخش انتخاب شده از تحقیق جامع روی عوامل موثر روی کیفیت فراورده ها در بسته بندی با اتمسفر اصلاح شده است.