بسته بندی نوین راهکاری مناسب
رقابت در بازار، ارزش افزوده قابل توجهی در پی خواهد داشت. چرا که بسته بندی قابل رقابت با دیگر
کشورها، باعث حضور موفق در بازار جهانی و کمک به تامین منافع ملی کشور خواهد شد. بی شک، عدم توجه به مسايل علمی روز دنیا در زمینه های گوناگون اقتصادی مرتبط با کشاورزی، موجب عق بماندگی کشورمان از سایر کشورهای جهان شده و یقینا خدشه جبرا ن ناپذیری به اقتصاد کشور وارد خواهد آورد. یک غذای سالم، مطمئن و ارزا ن، با رو شهای گوناگون بسته بندی مانند استفاده از بیوپلیمرها
Biopolymers) )، اتمسفر تغییر یافته (Modified
Atmosphere Packaging) اتمسفر کنتر ل شده
،(Controlled Atmosphere Packaging) بسته بندی معمولی، بست هبندی تحت خلاء، بسته بندی آسپتیک ( Aseptic ) و غیره )به منظور کاهش اتلاف غذا( قابل تهيه است. هر یک از این رو شها يا ترکیبی
از آنها را م یتوان با توجه به نوع محصول، هدف از بست هبندی، مدت نگهداری، بازار فروش و دیگر عوامل در نظر گرفت. محصولات کشاورزی خسار تدیده، فاسدشده و با کیفیت نامناسب مورد پذیرش مصر ف کنندگان قرار نمیگیرند و ضایعات محسوب میشوند. دلایل این گونه ضایعات را میتوان به عواملی چون آلودگی میکروبی و تجزیه مواد توسط آنها، فرآیندهای متابولیکی و آسی بهای مکانیکی نسبت داد. فساد معمولا به وسیله کپکها، مخمرها، باکتر یها و ویرو سها انجام میگیرد. منشا این آلودگیها ممکن است از مزرعه و باغ باشد که محصول در حال رشد را مورد تهاجم قرار م يدهد، و يا فسادي كه طی حمل
ونقل، انبار کردن و یا مصرف محصول به وجود م يآيد. تغییرات متابولیکی که به دلیل گرمازدگی، سرمازدگی، کمبود اکسیژن یا تنش دی اکسید کربن روی م یدهد ممکن است به لک ههای سطحی روی محصول، فرورفتگی، نرم شدن بیش از حد، تغییر رنگ، تغییر بافت و غیره منجر شود. طی برداشت مکانیکی، حمل
و جاب هجایی ضرب هدیدگ ی، سایش و تغییر فیزیکی در
محصول ايجاد م يشود. طبق تحقیقات به عمل آمده
بر روی میو هها و سبز یها در سطوح عمد هفروش ی،
خرد هفروشی و مصر فکننده در ایالات متحده طی
سا لهای اخیر عامل اصلی هدررفت محصولات،
عوامل میکروبی تشخیص داده شده است.
در ایران هم طبق گزارشات و آمار وزارت جهاد
کشاورزی سالانه بیش از 35 درصد از محصولات
کشاورزی در مراحل مختلف از بین م یروند.
تلفات را م یتوان با اعمال فرایندهایی مثل کنسرو
کردن، انجماد، خشک کردن، بست هبندی و... مرتفع
ساخت. در اثر اعمال این رو شها، تغییرات مهمی
ممکن است در صفات کیفی محصول ایجاد شود.
چنانچه رو شهای بست هبندی ضعیف باشد یا وجود
نداشته باشد، مقادیر زیادی از غذا و کالاهای دیگر از
بین خواهد رفت.
امروزه در دسترس بودن انواع پوش شهای
بست هبندی با دامنه وسیعی از خصوصیات فیزیکی
و وسایل بست هبندی قابل تغییر و شیک و جذاب
مورد توجه فروشگا ههای کوچک، خرد هفروشی یا
عمد هفروشی م یباشد.
در گزینش مواد اولیه بست هبندی باید به مسايلی
چون ارزان بودن، سمي نبودن ماده غذایی، شکل
ظاهری جذاب برای مصر فکننده جهت فروش بیشتر،
مقاومت در مقابل نور، رطوبت ، چربی و گاز، مقاوم در
مقابل عوامل خارجی مانند ضربات مکانیکی، سهولت
باز شدن در بست هبندی و دوخت و چاپ، راحت آن،
امکان بازیافت زباله و عدم خسارت به محیط زیست
توجه کرد.
- بست هبندی ماده غذایی در انواع مختلف مانند
کاغذ، کارتن، چوب، پلاستیک؛ چرم، سفال، شیشه، فلز
و انواع فیل مهای انعطا فپذیر و یا ترکیبی از این مواد
ارزا نترین و ساد هترین روش برای حفظ خصوصیات
کیفی و ماندگاری بیشتر مواد غذایی است.
دولت و نهادهای ذ یربط با اتخاذ سیاس تهای
اصولی و حمایتی م یتوانند در جهت نیل به چنین
اهدافی با در نظر گرفتن پیشرفت روزافزون کشورهای
دیگر، اقداماتی به شرح ذیل انجام دهند:
-1 یافتن آمار دقیق میزان تلفات مواد غذایی در
سطح عمد هفروشی، خرد هفروشی و مصر فکننده در
کشورمان در قالب طر حهای تحقیقاتی.
-2 اهمیت دادن به تضمین کیفیت محصولات
شامل در نظر گرفتن ترکیبات، مشخصات، فرآیند،
بست هبندی، نگهداری، توزیع، سالم بودن از نظر
میکروبیولوژی، بهداشت، ابزار و کنترل آفات و جوندگان
مرتبط با محصول چنین توجهاتی اثر فراواني بر سلامت
اقتصادی، رقابت و حتی حیات کارخانه یا واحد تولیدی
دارد.
-3 به کارگیری رو شهای بسته بندی ویژه برای
هر گروه از محصولات.
-4 استفاده از برچسب مناسب در مورد نوع غذ ا،
نحوه مصرف و شرایط نگهداری آن.
-5 اطلا ع رسانی به مصر ف کننده جهت خرید
غذاهای بسته بندی شده با در نظر گرفتن تاریخ مصرف
و مدت ماندگاری آن.
-6 تشویق تولیدکنندگان در بهر ه گیری از انواع
رو شهای نوین بست هبندی.
-7 بهر ه گیری از رو شهای اصولی و علمی
بازاریابی جهت صادرات هر چه بيشتر و بهتر کالاها
به دیگر کشورها.
-8 ایجاد روابط دوستانه با کشورهای همسایه جهت
تبادل اقتصادی بیشتر و عرضه محصولات با بسته بندی
جذاب و کیفیت مناسب و جلب اعتماد مصر فکنندگان
دیگر کشورها نسبت به کالاهای ایرانی.
-9 ایجاد بازارچه های مرزی جهت فروش
محصولات کشاورزی ایران با بسته بندی و کیفیت
مناسب.